نمی شود توی گیلان زندگی کرده باشید و با گرزنه (گزنه) آشنا نباشید.
اما ممکن است با شوند آشنا نباشید؛

وقتی توی باغ دست و پایمان به گرزنه می خورد بر گهای شوند را می کندیم و می زدیم روی جاهای متورم و ملتهب و با شدت تمام می زدیم تا سوزش گرزنه التیام پیدا کند و همینجور که می زدیم شعر می خواندیم:
گرزنه پئر بیمیری شونده پئر بمانی! (پدر گزرنه بمیرد و پدر شوند بماند)
گرزنه مار بیمیری شونده مار بمانی!(مادر گرزنه بیمره و مادر شوند بماند)
این گیاه که بوی مناسبی ندارد، گل های سفید رنگی می کند که بعدا تبدیل به دانه های سیاه رنگی می شوند. در کودکی به ما هشدار می دادند که نخوردیش که دیوانه می شوید.
در شرق گیلان به این گیاه پیلام گفته می شود. و ضرب المثلی دارند که:
فلانی گرزنه زنه بعزین پیلام نهه! (یعنی اول زخم می زند و بعد می خواهد جبران کند و مرهم بگذارد)
و یا اینکه می گویند بز بزه اینه, پیلام چرنه (به معنی اینکه گوسفند، گوسفند را می بیند و پیلام می چرد- که البته نباید بچرد-یعنی نادان از نادان تقلید می کند و خطا می کند)
در یکی دو تا ضربا لمثل دیگر هم هست که می گوید :
تی پالانه تودایی شوند کول (یعنی که پایت را از گلیمت درازتر کرده ای)
و یا شونده اجار کونه گرزنه کلوش (یعنی سرسری کار می کند و یا سمبل کاری می کند)
این توضیحات را هم برای این گیاه در اینترنت پیدا کردم.
آقطی
نام علمی sambucus ebulus
نام تیره Caplifoliaceae
گیاهی علفی و چند ساله از تیره شوند است که به طریق جنسی و غیر جنسی تکثیر می شوند. ارتفاع گیاه به دو متر می رسد.در ایران در جلگه های دریایی خزر و جنگل های جلگه ای و کوهپایه، به خصوص کنار جاده های جنگلی انتشار دارد و پس از تخریب جنگل جانشین آن می شود. گیاهی است بدبو با برگ های شانه ای و گل آذین دیهم، این گیاه در شمال ایران برای تهیه بستر و خزانه برنج کاری به کار می رود.
منبعش را هم نوشته بود: کریمی، هادی/گیاهان هرز ایران-تهران مرکز نشر دانشگاهی،۱۳۷۴
ارتباط این دوگیاه در فرهنگ گیلان کمی بیشتر است ولی فعلا حضور ذهن نیست. این یادداشت به مرور تکمیل خواهد شد.
GD Star Rating
loading...